dinsdag 23 oktober 2012

Eikenboom - symbool van kracht, moed en rechtschapenheid




Ooit bestond Europa voor een groot deel uit uitgestrekte eikenwouden. De levenswijze van onze voorouders werd voor een belangrijk deel bepaald door de eiken
De eik is een boom die beladen is met symboliek. Een eik wordt behoorlijk groot, kan bijzonder oud worden en blijft eeuwenlang fier overeind staan. Een eik kan gemakkelijk 600 jaar worden, maar er zijn gevallen bekend van bomen van meer dan 1.000 jaar oud.  Zij zijn een symbool van uithoudingsvermogen, kracht, moed en rechtschapenheid, die in heel Europa ontzag geniet. Zoals de leeuw de koning van de dieren is, is de eik de heerser van het bos. In veel culturen neemt de eik mythische proporties aan.

Onze voorouders associeerden deze boom met de God van donder en bliksem, een godheid die kracht en potentie belichaamt. De eik zou de bliksem aantrekken en men zag hierin de aanwezigheid van de God van de donder. De majestueuze eik werd beschouwd als zijn aardse verblijfplaats.

Over de Eik wordt beweerd dat zij zich net zo ver ondergronds uitstrekken, als dat zij reiken naar de hemel. De eik werd daarom gezien als de verbinding tussen hemel en aarde en tussen de mensen en de goden.  Elfen gebruikten oude holle bomen als poort tussen het elfenrijk en de mensenwereld

Eiken werden zelden dicht bij de boerderij geplant, hun karakter behoorde tot de wilde, ongetemde natuur. Zij zouden veel te heilig zijn om bij het huishouden te horen en hun aantrekkingskracht op de bliksem maakte het niet wenselijk ze dicht bij huis te hebben. Er zijn echter ook bronnen waarin staat dat eiken juist wel in de buurt van de boerderij werden geplant, om zo te bliksem af te leiden.

Eiken en eikenbossen werden gebruikt als tempels voor ceremonies en plaatsen om het orakel te raadplegen.
De oude Grieken hoorden de stem van Zeus tot zich spreken in het ruizen van de bladeren. Hiermee kon men de toekomst voorspellen. Volgens de Kelten zou in iedere eikel een fee wonen,  en daardoor een geluksbrenger zijn.. De Kelten aanbaden hun belangrijkste goden in de eikenbossen, de Romeinen eerden Jupiter, die als klein kind bescherming zou hebben gevonden onder een eikenboom. Germaanse en Noorse stammen aanbaden eveneens hun dondergoden in de eikenbossen, die beschouwd werden als de meest heilige oorden.

De dorpswijzen gebruikten eiken als ontmoetingsplaatsen, waar zij hun erediensten hielden en vergaderden over zeden, wetten en rechtspraak. Beslissingen die werden genomen onder het toeziend oog van de eik, zouden net zo standvastig zijn als de eikenboom zelf. Rechtspraak vond plaats in de schaduw van de bomen, de eed werd afgelegd en geen enkele leugen werd getolereerd in aanwezigheid van de eik. 

De oudste eik van Engeland in Bowthorpe heeft
een diameter van bijna 13 meter
Bomenverering ging uiteraard niet samen met het christendom. Geestelijken hebben tevergeefs geprobeerd deze verering uit te roeien door vele heilige bomen om te hakken.  Later omarmde de kerk de eik. Veel eiken werden genoemd naar de een of andere heilige of er werden kapelletjes gebouwd naast eeuwenoude eiken. Ook werden eiken wel in een christelijk jasje gestoken door er een Mariabeeld aan te hangen.

Het sterke hout van de eik werd gebruikt als bouwmateriaal. De eik was ook een belangrijke bron van voedsel. De eikels werden gedroogd en fijn gemalen. Hierna bakte men er brood van. Ook de varkens kregen eikels te eten. Varkens waren belangrijk om te kunnen overleven tijdens de winters. Je mocht je gelukkig prijzen als je in de winter een varken had. Het spaarvarken is hiervan afgeleid.

Vanwege de onverwoestbaarheid werd de eik het symbool van onsterfelijkheid en eeuwig leven. Doden werden daarom begraven aan de voet van de eik. Men hoopte daarmee dat de gestorvene verder zou leven. Ook vandaag de dag zie je op begraafplaatsen nog eikenbomen.
In Engeland, waar nog oude oerbossen zijn te vinden,  wordt de eik beschouwd als nationale boom.  Charles II heeft ooit kunnen ontsnappen aan zijn vijanden, door zich een dag schuil te houden in een holle eikenboom. Vele pubs en herbergen dragen tot op de dag van vandaag de naam “royal oak” om dit feit te herdenken.

Ook bij het weersvoorspelling speelde de eik een rol. Veel eikels aan de boom betekent dat het een goed oogstjaar zou worden. Zij wezen op een lange winter met veel sneeuw. Er zou een strenge winter op komst zijn als de bomen hun loof lang behielden.

De botanische naam van de eik is Quercus Robur. Quercus is afgeleid van het Keltische ‘Quer’ dat ‘mooi’ betekent. ‘Cuez’ betekent ‘boom’.  Het woord ‘robur’ is latijns voor ‘eikenhout’

De Grieken en Romeinen gebruikten eikenbast bij buikloop en bloedspugen, vanwege de verdrogende en adstringerende werking.  Ook in het 16e eeuwse Europa en door Noord-Amerikaanse indianen werden blad, schors toegepast bij bloed in de stoelgang en bij diarree.
Zieke en oude mensen gingen onder de boom zitten. Zij hoopten dat de kracht van de eik hen zou genezen.

De eik verhoogt de weerstand, vooral bij zwakte en uitputting. Vanwege de vele mineralen geeft de eik nieuwe kracht. De eik werkt regulerend op de schildklier, maar werkt op alle hormonen. Het is een kruid dat kan worden ingezet bij vochtophoping, verkoudheden, aambeien en spataderen. Vanwege de grote hoeveelheid calcium is het bruikbaar bij botontkalking.