vrijdag 26 juli 2013

Kroedwusj, onheil en ziekte bestrijden op z’n Limburgs

De kruidenbos die wij tijdens de wandeling samenstelden
bestaat uit tarwe, notenblad, duizendblad, marjolein,
bijvoet, duifkruid, koninginnekruid 
Op zondag 11 augustus organiseerde het Klooster in Wittem een kruidenwandeling. Het doel van deze wandeling was het samenstellen van een Kroedwusj, een bos kruiden, die na afloop van de wandeling in de kloosterkapel gezegend werd. Dit ritueel vindt jaarlijks plaats rond 15 augustus, de dag dat de kerk het feest van Maria Tenhemelopneming viert.
Twee enthousiaste dames voerden een groep van ongeveer 25 mensen door het mooie Limburgse landschap, op zoek naar de juiste kruiden.

Een stukje geschiedenis…
Lang voor de christelijken zich deze feestdag toe-eigenden werd op 15 augustus door de oude Germanen al feest gevierd. Het was een tijd van oogstfeesten, waarop vreugdevuren werden ontstoken, er werd gegeten, gedronken en gedanst. Op de Amsterdamse Zeedijk viert men nog elk jaar hartjesdag, een feest gewijd aan de Godin Hertha, ook wel Moeder Aarde genoemd.
De gebruiken rond de Kroedwusj dateren ook van heel lang geleden. Het kwam al voor bij de Germanen, die een kruidenbos verbranden ter ere van de Godin Freya. De kruidenbos bestond uit 7 verschillende kruiden en granen. Dit getal hield verband met de zeven hemellichamen Saturnus, Mars, Jupiter, Venus, Mercurius, Zon en Maan. Volgens de christelijke traditie werden de zeven kruiden in het graf van Maria gevonden.

De samenstelling van het boeket..
Twee broodgranen, rogge, tarwe of gerst
Twee kruiden met een geneeskrachtige werking. Bekend als zodanig zijn o.a. boerenwormkruid, duizendblad, kamille, salie, smeerwortel en engelwortel
Twee kruiden waarvan men aanneemt dat ze onweer kunnen afwenden. Denk hierbij aan alsem, bijvoet, Sint Janskruid en koninginnekruid.
Het zevende en laatste kruid is het blad van de walnoot. Dit is namelijk samengesteld uit zeven blaadjes. Bovendien wordt er beweerd dat de bliksem nooit inslaat in een notenboom.
Het aldus samengestelde boeket wordt samengebonden met een (blauw) lint dat een lengte heeft van zeven el en wordt meegenomen naar de kerk waar het door de geestelijke wordt gezegend. Deze ‘kroedwusj’ werd eeuwenlang in de keuken bewaard. Liefst vlakbij of boven de kachel. Zodra er een zwaar onweer op komst was, werd er een klein takje afgebroken en, ter afwending van naderend onheil, in de kachel gegooid. (bron: www.kloosterwittem.nl )

Enkele afzonderlijke kruiden:
Tarwe: Dit zorgt voor een vruchtbaar jaar en een goede oogst. Tarwe is afkomstig van kruisingen van verschillende oergranen. De tarwekorrel komt heel vaak voor in de bijbel, al dan niet in de vorm van brood.
Duifkruid - Scabiosa
Columbaria

Notenblad: Bij de oude Grieken was de boom gewijd aan Zeus, die op zijn beurt de boom beschermde tegen blikseminslag. De noot is ook van oudsher een vruchtbaarheidssymbool. In sommige culturen was de boom een afweermiddel tegen de duivel.

Duifkruid: Duifkruid wordt aan de kroedwusj toegevoegd als helende plant. De Latijnse naam van deze plant is scabiosa columbaria. In de volksmond werd het ook wel schurftkruid genoemd, wat verwijst naar het vroegere gebruik tegen schurft.
De wortel werd gebruikt als middel tegen heksen. De hele plant deed ook dienst als voer voor het vee.


Koninginnekruid -
Eupatorium Cannabinum
Koninginnekruid: Eupatorium Cannabinum: In de kroedwusj als onheil afwerende plant. Het behoorde tot de onweerskruiden en werd aan deuren en vensters gehangen om bescherming te bieden tegen blikseminslag. Ook gebruikt als rookkruid. Met de rook die ontstond als men het kruid verbrandde werden heksen en ziektekiemen uit slaapkamers en stallen verjaagd. Het wordt ook wel leverkruid genoemd vanwege de leverbeschermende eigenschappen. Het is mild-laxerend, vochtafdrijvend en reinigt het bloed. In sommige streken dekte men het brood af met bladeren van koninginnekruid. Op deze manier werd voorkomen dat het brood ging schimmelen.

Bijvoet -
Artemisa Vulgaris
Bijvoet:
Artemisia Vulgaris wordt als helende plant toegevoegd aan de kroedwusj. De Germanen gebruikten het kruid om het baren te vergemakkelijken en om allerlei vrouwenproblemen te genezen.  Het werkt spijsverteringsbevorderend, net als absint.
Als je een takje bijvoet in je schoenen stopte was je onvermoeibaar. Bijvoet verschafte kracht en sterkte. Bijvoet beschermde tegen tovenarij, en ook tegen giftige dieren. Door de sterk aromatische geur werd ongedierte op afstand gehouden. Behekste melk en eieren konden met de plant worden onttoverd. Hing je bijvoet aan de nok van het dak dan bood het bescherming tegen bliksem en de pest.

Wilde Marjolein -
Origanum Vulgare
Wilde Marjolein:
In de kroedwusj als onheil afwerende plant. Aphrodite, godin van de liefde, plukte deze plant voor de aardse stervelingen om hen wat meer plezier en geluk in hun leven te brengen. In de volksgeneeskunde werd het toegepast bij menstruatiepijnen, bij aandoeningen aan de urinewegen en gewrichtsaandoeningen. De maaiers en hooiers aten het tijdens de oogst door hun eten, dan bleven ze opgewekt bij hun werk. Duivels verdwijnen met dit kruid en het helpt ook tegen diefstal en hekserij.

Duizendblad
Duizenblad -
Achillea Millefolium
Als helende plant in de kroedwusj. Dit kruid heeft wonderlijke krachten om wonden te genezen en bloedingen te stelpen. Toen Josef zich had geblesseerd zou Jezus hem genezen hebben met behulp van dit kruid. Het kruid verjaagt niet alleen geesten en heksen, maar ook onweer. Stopte je duizendblad in je neus dan beschermde het tegen angsten en visioenen. Keltische priesters gebruikten het om het weer te voorspellen. En vrouwen die het kruid verbrandden konden in de rook hun toekomstige echtgenoot zien.